خبرگزاري فارس: سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي «فائو» در گزارش اختصاصي خود از چشمانداز خودكفايي ايران در توليد گندم اعلام كرد: مرز خودكفايي ايران در توليد گندم حداقل تا سال 2010 ميلادي تداوم خواهد داشت.
به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، فائو اين گزارش را با يك سوال همراه با شگفتي آغاز كرد و نوشت: «آيا واقعا" يكي از بزرگترين واردكنندگان گندم در جهان يعني ايران در توليد اين محصول خودكفا شده است؟»
سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي افزود: جمهوري اسلامي ايران براي اولين بار در تاريخ اين كشور در توليد گندم كه اساسيترين مواد غذايي اين كشور است، به مرز خودكفايي نزديك شده است.
بنابراين گزارش، افزايش قابل توجه توليد گندم در سال 2003 ميلادي و در پي آن ثبت يك ركورد جديد در توليد گندم در سال 2004 ميلادي در اين كشور، اميدها را براي تحقق خودكفايي در توليد گندم كه سالها مورد انتظار بوده است، افزايش داده است، با اين حال تداوم سطح توليد فعلي گندم در ايران براي تامين تقاضاي مصرف داخلي كار مشكلي است و از چالشهاي پيش روي اين كشور به حساب ميآيد.
اين گزارش افزود: هر چند حمايت قوي دولت ايران از توليد گندم در اين كشور نقش مهمي را در افزايش سطح توليد اين محصول داشته است، آب و هواي مناسب طي دو سال گذشته در اين كشور نيز در رسيدن به اين نتيجه مطلوب كمك كرده است و اگر دولت ايران ميخواهد سطح توليد نزديك به مرز خودكفايي را در آينده تداوم بخشد، هر دوي اين عوامل مورد نياز است.
فائو در ادامه اين گزارش با اشاره به اين كه ايران تا چند سال اخير به واردات مقادير قابل توجهي از گندم براي تامين نياز داخلي وابسته بوده است، افزود: اين مساله ايران را به يكي از بزرگترين وارد كنندگان گندم در جهان تبديل كرده بود و طي دو دهه گذشته سالانه بين 5/2 تا 5/7 ميليون تن گندم وارد اين كشور شده است؛ اما در عين حال در سال زراعي 2003 - 2002 خشكشسالي ديرپا در اين كشور كه چندين سال طول كشيده بود، تمام شد و كاهش شديد در خريد خارجي گندم در اين كشور از اين سال آغاز گرديد.
اين گزارش در ادامه با اشاره به اين كه براي سال زراعي 2005 - 2004 واردات گندم در ايران حداكثر 200 هزار تن پيشبيني شده بود افزود: واردات اين ميزان گندم براي كشوري كه 12 ميليون تن براي مصرف غذايي خود مخصوصا" توليد نان بكار ميگيرد، رقم بسيار ناچيز و بياهميتي است و در حقيقت مصرف سرانه گندم در ايران كه به ازاي هر نفر 165 كيلوگرم در سال تعيين شده است، از جمله بالاترين مصرف سرانه گندم در جهان به شمار ميرود.
فائو افزود: دسترسي به آب يك عامل اساسي براي توليد گندم در ايران به شمار ميرود و البته اين مساله گريبانگير تقريبا" تمامي كشورهايي است كه باخشكسالي مواجه ميشوند و با شرايط آب و هوايي متغيري روبرو هستند.
بنابراين گزارش، حداقل 40 درصد گندم ايران در مناطقي كشت ميشود كه از هر هكتار تنها 800 كيلوگرم برداشت ميشود و حتي در زمينهاي تحت آبياري نيز متوسط عملكرد گندم در هر هكتار به ندرت از سه هكتار تجاوز ميكند كه كمتر از نصف عملكرد توليد گندم در مصر به ميزان 4/6 اتن در هكتار ميباشد، ولي با اينحال در سال 2004 ميلادي به دليل بارندگي خوب و به موقع، متوسط عملكرد توليد گندم در ايران به 3/2 تن در هر هكتار رسيد كه اندكي پايينتر از متوسط عملكرد جهاني توليد گندم يعني 6/2 تن در هكتار ميباشد.
سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي (فائو) در ادامه تصريح كرد: طي سالهاي اخير دولت ايران خودكفايي در توليد گندم را در اولويت جدي كار خود قرار داد و تلاشهايي را براي افزايش بهرهوري توليد گندم از خود نشان داد كه افزايش قابل توجه هزينههاي دولت در بخش توليد گندم طي دو سال گذشته از آن جمله است و دولت در اين راستا اقداماتي شامل عرضه بذرهاي پرمحصولتر، بهبود خدمات ماشين آلات، افزايش مصرف كود و تقويت سيستم آبياري و مديريت آفت انجام داده است.
فائو افزود: علاوه بر اين، جهت افزايش انگيزه كشاورزان، قيمت خريد تضميني گندم كشاورزان نيز ده درصد ديگر براي سال زراعي 2005 ميلادي افزايش يافته است.
براساس اين گزارش، هر چند قيمت داخلي گندم در ايران بر حسب دلار معمولا" بالاتر از قيمت جهاني است، ولي هزينههاي حمل و نقل و مخصوصا افزايش اخير در نرخ حمل بار توسط كشتي، هزينههاي واقعي واردات را افزايش داده است و منجر به اين شد كه قيمت گندم وارداتي به سطح قيمت داخلي ايران برسد و يا حتي از آن فزوني يابد.
فائو در ادامه تصريح كرد: شاخصهاي رسمي حاكي از اين است كه ايران سطح توليد گندم نزديك به مرز خودكفايي را طي سالهاي آينده نيز تداوم خواهد بخشيد كه البته براي اين كار تلاش براي افزايش بيشتر بهرهوري ضروري است و شرايط آب و هوايي مناسب در زمستان سال گذشته به همراه تداوم حمايت دولت، سطح بالاي توليد گندم در سال 2005 ميلادي را نويد ميدهد.
سازمان جهاني خواروبار و كشاورزي افزود: با نگاهي به آينده دورتر، نتايج اوليه تحقيقات جديد فائو موسوم به (كوسيمو) نشان ميدهد كه تحت يك شرايط آب و هوايي طبيعي و نرمال، متوسط عملكرد گندم در واحد سطح در ايران در سال 2010 ميلادي از 3/2 تن در هر هكتار فراتر نخواهد رفت و در نتيجه با توجه به اين حقيقت كه توسعه بيشتر سطح زير كشت گندم در ايران به دليل كمبود آب با محدوديتهايي روبروست ، توليد داخلي در سال 2010 ميلادي از 15 ميليون تن فراتر نخواهد رفت.
اين گزارش تصريح كرد: البته نبايد فراموش كرد كه مصرف داخلي نيز طي اين مدت به دليل رشد جمعيت افزايش خواهد يافت و افزايش درآمد پيشبيني شده براي مردم در سالهاي آينده مصرف نان را كاهش نخواهد داد، مگر اينكه دولت تصميم بگيرد يارانه ديرپاي نان را كاهش دهد.
براساس گزارش فائو، با توجه به افزايش مصرف غذايي گندم و ديگر مصارف اين محصول مثل خوراك دام و بذر، مصرف داخلي اين محصول در ميان مدت (تا سال 2010 ميلادي) بالاتر از سطح توليد پيشبيني شده باقي خواهد ماند و اين كشور به واردات گندم نياز خواهد داشت، البته نه به ميزاني كه در دهه 1990 وارد ميكرد.
فائو در پايان اين گزارش به ارايه نموداري از ميزان توليد، مصرف و واردات گندم ايران در سالهاي 1995 تا 2005 ميلادي و چشمانداز توليد، مصرف و واردات تا سال 2010 ميلادي پرداخت كه براساس آن، توليد طي پنج سال آينده روند افزايشي خود را به صورت تدريجي تا مرز 15 ميليون تن طي خواهد كرد.
مصرف داخلي نيز به همين ترتيب افزايش خواهد يافت و به مرز 16 ميليون تن خواهد رسيد و در نتيجه ميزان واردات با افزايش تدريجي و اندك به يك ميليون تن تا سال 2010 ميلادي افزايش خواهد يافت
منبع ،
صالح آرا 
